Pod względem geograficznym gmina Imielno dzieli się pomiędzy dwa mezoreginy: Dolinę Nidy w części wschodniej i Płaskowyż Jędrzejowski w części zachodniej. W skład gminy wchodzą następujące miejscowości: Bełk, Borszowice, Dalechowy, Dzierszyn, Helenówka, Grudzyny, Imielnica, Imielno, Jakubów, Karczunek, Kawęczyn, Mierzwin, Motkowice, Opatkowice Cysterskie, Opatkowice Pojałowskie, Opatkowice Murowane, Sobowice, Stawy, Wygoda i Żegartowice. Terytorium gminy wynosi 100 km kw.

Data powstania Imielna nie została uwieczniona w dokumentach, jednak na pewno istniało ono już w XII w., skoro w połowie tego stulecia powstał kościół pod wezwaniem św. Mikołaja.
Jako pierwsi właściciele wymieniani są Porajowie, rycerski ród pieczętujący się herbem Róża. Z tego rodu wywodziło się wielu znakomitych mężów, wśród nich bł. Wincenty Kadłubek, który pochodził z okolic Opatowa. Z czasem Porajowie zmienili swe rodowe nazwisko, przybierając nazwiska od posiadanych dóbr. Gałąź tej rodziny, zamieszkująca parafię Imielno, przybrała nazwiska Jakubowskich, Jasieńskich i Mokrskich.
Pod koniec XVI w. właścicielami Imielna są Tęgoborscy, herbu Szreniawa. Ostatnim właścicielem Imielna przed uwłaszczeniem chłopów w 1864 r. był Franciszek Łubieński, major I Pułku Krakusów, podczas powstania listopadowego odznaczony Krzyżem Virtuti Militari.

Większość mieszkańców żyje z rolnictwa. Dominują jednak gospodarstwa małe i średnie, niskodochodowe. Średnia wielkość gospodarstwa wynosi 6,9 ha. Gleby są średniej jakości. Są to tereny dogodne pod uprawy zbóż oraz roślin motylkowych w rejonach występowania rędzin. Produkcja roślinna ma charakter wielokierunkowy, dominuje uprawa zbóż, ziemniaków i roślin pastewnych. Ze zbóż uprawia się głównie pszenicę. Z roślin przemysłowych uprawia się tytoń, mak, truskawki. Sady mają małe powierzchnie, są przeważnie mieszane (jabłonie, śliwy, wiśnie, orzechy) i mają charakter przydomowy.
W gminie Imielno około 18 proc. gruntów ornych zagrożonych jest erozją wodną, występuje głównie we wsiach: Dalechowy, Dzierszyn, Grudzyny, Imielno, Kawęczyn, Opatkowice, Sobowice, Zegartowice. Ze względu na częściowe usytuowanie gminy w dolinie rzeki Nidy wielkie znaczenie mają melioracje.
W rolnictwie obok produkcji roślinnej dużą rolę odgrywa produkcja zwierzęca. Opiera się ona głównie na hodowli bydła i trzody chlewnej. Chów zwierząt prowadzony jest systemem tradycyjnym i ma charakter wielokierunkowy.

Lasy zajmują 9 proc. powierzchni gminy. Gatunkiem dominującym jest sosna, na drugim miejscu dąb, później brzoza, buk, olcha, jodła, świerk. Sołectwa Bełk, Imielnica, Motkowice, Sobowice i Stawy (czyli 38,3 proc. powierzchni gminy) znajdują się w granicach Zespołu Parków Krajobrazowych Ponidzia. Ochroną objęty jest fragment doliny Nidy z trzcinowiskami, łęgami olszowymi i kawałkami lasów. Duże walory przyrodnicze posiadają rozlewiska Nidy w rejonie wsi Stawy i Imielnica. Gniazdują tutaj: błotniak stawowy, łąkowy, pustułka, zimorodek, czapla siwa, dudek, bączek, gąsiorek, gęś gęgawa, łabędź niemy, cyranka, płaskonos. Sieć oczek wodnych stanowi siedlisko dla mięczaków, płazów, bezkręgowców.
W Zespole Parków Krajobrazowych Ponidzia oraz w jego otulinie prowadzi się gospodarkę rolną i leśną zgodnie z wymogami ochrony przyrody.
Niewątpliwie największym bogactwem gminy jest piękno przyrody na terenach nadnidziańskich. Niestety, wykorzystywane jest w znikomym procencie.
W dolinie Nidy, Mierzawki oraz cieku od Jakubowa występują torfy. Na terenie gminy Imielno udokumentowano znaczne złoża piasków: „Motkowice”, „Stawy”, „Stawy”, „Bełk”. Nieeksploatowane złoże torfu „Umianowice” o zasobie 1440 tys. m sześc. w 30 proc. znajduje się na terenie gminy Imielno.